admin
Makara Çeşitleri
Kısaca Tanım
Üniversite yıllarımda yaptığım stajda edindiğim bilgilere ve aldığım notlara dayanarak Çelik Makara imalatının üretim aşamalarını anlatacağım. Öncelikle kısaca tanımını yapmak gerekirse çelik makaralar genelde tel ve kablo sanayisinde, nakliye veya şirket içi sargı uygulamalarında kullanılmaktadır. Makaralar DIN normlarına uygun ve müşterilerin istekleri doğrultusunda üretilir.
ÜRETİM AŞAMALARI
1. Teklif Süreci
İlk önce kısaca bahsedecek olursak bir firmadan teklif gelir ve istenilen ürün hakkında şartlar konuşulur; Makara tipi, mukavemet değerleri, istenilen büyüklük, rengi vs. gibi daha sonra çizim ve bu şartlar sunum halinde hazırlanarak firmaya gönderilir. Karşılıklı anlaşma sağlandıktan sonra üretime başlanır.
2. Makara İç Gövde Sacının Plazmada Kesilmesi
Genelde bu tarz fabrikalar seri üretim ve yurt dışına da satış yaptığı için çok fazla üretim yapar. Saclar plakalar halinde bir palet üzerinde stok edilir. Sonra saclar vince bağlanır ve plazmaya gönderilir. Bilgisayar da bir plakadan kaç adet kesileceği ve sacın en iyi şekilde nasıl kullanılacağı hesaplanır. Gerekli ayarlar yapılıp kesilir ve çıkan parçalar tezgaha konulur. Bu saclar makaranın içinde destek elemanı yani yörüngesi sabit olması amacıyla kullanılacaktır.
3. Makara Dış Gövde Sacının Plazmada Kesilmesi
Makaranın en temel parçalarında olan dış gövde sacının kesilmesini inceledim. İç gövde sacındaki aynı işlemler uygulanarak saclar getirildi, plazmaya yerleştirildi, gerekli ayarlar yapıldı ve kesime başlandı. Çok fazla üretim yapıldığı için kesim çok uzun sürüyor. Bu gövde sacı daha sonra bükülerek silindir şeklini alacak ve kaynağına başlanacak. Bu sacın iç gövde sacından farkı daha büyük ve et kalınlığının daha fazla olması çünkü bu sacın tel veya kablo geçeceği için daha sağlam olması gerekiyor.
4. İç Gövde Sacının Bükülmesi Ve Kaynağı
Daha önceden plazmada kesilen makaranın iç gövde sacları taşınarak sac bükme makinesine götürülür. Sonra sacı makineye koyarak usta gerekli değerleri girer. Ve sacları bükmeye başlar. Silindir şeklinde uçları kafa kafaya gelecek şekilde saclar bükülür. Daha sonra saclar pres makinesin de ona ait olan bir kalıba konarak pres de basılır ve düz olan uç kısımları da yuvarlaklaştırılır. Bu esnada sacları tutması için puntalar atılır ve iç gövdeler kaynağa gönderilir. Gaz altı kaynağı ile ustalar kaynak işlemini yapar. İşlemi biten parçalar montaja hazırlık için bir kenara alınır.
5. Dış Gövde Sacının Bükülmesi Ve Kaynağı
Makaraya halatın veya telin sarıldığı silindirik dış gövde sacı bükme makinesine götürülür. Bu sacda iç gövde sacı gibi bükülür tek farkı bu sacın çapının daha büyük olması ama uzunluğu aynıdır. Sacın bükme işlemi bittikten sonra prese alınarak özel kalıbında iyice silindirik hale getirilir. Ve orada açılmaması için puntalanır. Kaynakhaneye gönderilir, daha sonra parçalar gaz altı ile kaynatılıp montaj için bir köşeye alınır.
6. Makara Kapaklarının CNC Plazmada Kesimi
CNC plazmada makaranın en önemli parçalarından olan kapakların kesimine başlanır. Bu kapaklar iç ve dış olmak üzere 2 katmandan oluşur. Biri diğerinin üzerine gelerek, monte edilerek oluşturulur. Üzerinde 4 tane ve ortasında da 1 tane delik bulunuyor. Bu kapaklar daha sonra prese giderek şekil verilir 2 kapak birbirine tam temas etmeyecek şekilde hafif eğimli büküleceği için ortalarında boşluk kalır. Böylelikle mukavemet değeri artırılmaya çalışılır. Çok uzun yıllardır bu işi yaptığı için fabrika bu konu da çok deneyimlidir. Daha sonra plazma da kesilen kapaklar prese gitmek üzere paletlerin üzerine alınır.
7. Makara Kapaklarının Pres de Basılarak Şekil Alması
Plazma da kesilen makaranın yan kapakları büyük pres makinelerine getirilerek burada şekil almaya başlanır, öncelikle uzun süredir bu işi yapan fabrika ve seri üretim de yaptığı için bu sac kapaklarına özel preslerde kullanılmak üzere kalıplar yaptırmıştır. Bu kalıp presin alt kısmına monte edilip yerleştirilir. Daha sonra kalıba göre presin ayarları yapılır ne kadar yük uygulayacağı, hızı gibi detaylar hesaplanır ve parçamız pres makinesine yerleştirilir. Parçamıza ayarlanan pres de baskı uygulanıp gerekli şekle getirilir. Daha sonra parçamız yağlanır ve bu işlem de bitmiş olur.
İÇ KAPAK DIŞ KAPAK
8. İç Ve Dış Kapağın Birbirine Montajı
Kesilen ve bükülen iç ve dış makara kapakları birbirine montaj edilir. Burada ki amaç kapağın çift sacdan oluşarak dayanıklılığını arttırmaktır. Öncelikle dış kapak ve ardından iç kapak merkezleri aynı olacak şekilde üst üste konulur daha sonra puntalanır ve ölçümler yapılır kontrol edilir. Ve daha sonra kapaklar birbirine gaz altı kaynağı ile kaynatılır. Montajı yapılan parçalar en son halini almak üzere paletlere konulur.
9. CNC Tornada Burçların İşlenmesi
Fabrika da dişi burçların yapımına başlanır. İlk önce gelen uzun demir boru elektrikli testereye yerleştirilir. Testere ayarlanarak aynı uzunlukta kısa boru parçaları kesilmeye başlanır. Borunun et kalınlığı 10 mm dir. Kesilen boru parçaları paletlere dizilir kesme işlemi uzun sürer çünkü parça sayısı çok fazladır. Kesme işlemi bittikten sonra paletlerdeki parçalar forklift yardımı ile cnc tornaların yanına alınır. Torna için parçanın ölçülerine uygun kod yazılır, gerekli ayarlar ve önlemler alınır. Burçlar işlenmeye başlanır. İşlenen parçalar tekrar paletlere yerleştirilir. Bu yapılan burçlar iç gövdenin sağ ve soluna monte edilerek ilerde montaj da birleştirilir. Daha sonra paletlere dizilen burçları forklift alarak montaj yapılacak yere götürür.
10. Burçların İç Gövdeye Montajı
Fabrika da daha önceden yapılan makaranın iç gövdesi ve burç parçası birbirine monte edilir. İlk önce burçlar iç gövde sacının başına ve sonuna oturacak şekilde ayarlanır, daha sonra gerekli ayarlar yapılarak ve kontrol edilerek puntalanır. Montajı biten parçalar paletlere alınmaya başlanır. Bütün parçalar bitince forklift gelir ve parçaları kaynakhaneye götürür. Kaynakhanede parçalar gaz altı ile kaynatılmaya başlanır. Burada seri üretim yaptıkları için kaynak esnasında kolaylaştırmak amacıyla bir aparat geliştirilmiş. Parça kaynak yapılırken 180 ve 360 derece çevrilebiliyor. Kaynağı da biten parçalar son montaj için beklemeye alınır.
11. Makara Montajı
Fabrikada montaj parçaları hazırlanan makaranın montajına başlanır. Hazırlanan parçalar; iç gövde, dış gövde, burçlar ve kapaklar paletlerden alınır. Öncelikle dış gövde ve kenarlarının kapaklarının montajına başlanır. Dış gövde ve kapaklar pres makinesine koyularak hafifçe basılır. Daha sonra parçamız puntalanır. Parçamız pres makinesinden çıkarılarak dışarı alınır ve içine iç gövde ile birleştirilmiş burç konulur o esnada puntalanır. Ve parçamızın montajı bitmiş olur. Montajı biten makaralar kaynağı yapılmak üzere kaynakhaneye gönderilir. Burada makaralara özel yapılan döner kalıba koyulup gaz altı ile kaynağına başlanır. Bu kalıp, kaynak yaplırken otomatik döndüğü için seri imalat olan işlerde çok faydalı olur.
12. Manuel Torna Tezgahın da Makaraların Dönüşüne Bakılması
Montajı tamamlanan 630 makaraları manuel torna tezgahlarının yanına gider burada makaraların dönüşüne bakılır. Makarayı tezgaha bağlamak için 2 tarafından da sıkıştırmak amacıyla aparat takılır. Daha sonra tavan vinci yardımı ile makara kaldırılıp tornaya bağlanır. Döndürülüp gözle kontrol edilir. Tek tek hepsi tornadan geçer. Hatalı olan veya yamukluk olan varsa alıp düzeltilir. Ve işleme devam ediliyor. Kontrol edilen makaralar son kez yüzey parlatmak ve kaynağı yok etmek amacıyla cnc tornaya gönderilir.
13. Makaraların En Son Halinin CNC Tornada İşlenmesi
Fabrikada dönüşüne bakılan makaralar kontrol edildikten sonra cnc tornanın yanına getirilir. Tavan vinci yardımı ile kaldırılıp cnc torna tezgahına yerleştirilir. Gerekli ayarlar yapılır zaten bu tornada sürekli aynı makaralar işlendiği için program kodu sabittir bazen çok hafif ayar yapılır. Burada son ölçüye getirilerek hem de yüzey temizliği yapılmaya başlanır. Kaynaklar ve çapaklar da sıfıra indirilerek temizlenir. Bitirilen parçalar bir kenara dizilmeye başlanır.
14. Balans Kontrolü
Montajı biten makaralar son bir kontrol amaçlı balans kontrolü için özel makinede kontrol edilir. Burada ilk önce makaranın ortasından boru geçirilir ve makara aynı zamanda iki tarafından da sıkıştırılır. Daha sonra ortasından halat bağlanarak makara tavan vinci yardımı ile kaldırılıp makineye bağlanır. Burada dönüşüne ve değerlere bakılır. Gerekli kontroller yapılır. Dönüşünde sıkıntı olan makaralar tekrar onarılmak üzere başka yere gönderilir. Eğer problem yok ise tavan vinci yardımı ile alınıp paletlere yerleştirilir.
15. Makaraların Boyanması
Fabrikada bütün işlemleri biten makaralar boyahaneye götürülür. Burada boyama işlemi uygulanmaya başlanır. Makine yardımı ile veya ince detayları el ile boyamaya yapılır. Boyanan makaralar kurumaya bırakılır. Çok fazla makara üretilip boyanır. Bunun için bir sistem geliştirilmiş durumdadır. Her şey çok hızlı olur. Daha sonra kuruyan makaralar fabrikanın arkasındaki depoya taşınır.
16. Makaraların Sevkiyatı
Montajı ve kontrolleri biten gönderilmeye hazır olan makaralar için öncelikle hesap yapılır. Tırların kasasına yüklenmesi sıkıntı olduğu için yani büyük veya küçük kaç tane alabileceği hesaplanır. Önce çizim programında kasa ölçüleri çizilir ve içine yüklenecek farklı boyutlardaki makaralar programda içine yerleştirilmeye çalışılır. Bu işlem çok önemlidir. Çünkü bir tıra kaç tane sığacağı bilinmelidir. Ve farklı büyüklüklerde olduğu için makaralar minimum az yer kaplayacak kadar yerden tasarruf etmek için uğraşılır. Tek tek çizim programında yerleştirilir ve bakılarak kontrol edilir. Ayrıca çizim programında yerleştirmek kolaydır. Bu arada bunun uygulanabilir de olması gerekir mesela vincin kaldırabileceği veya mantıken konulamayacağı yerler olmamalıdır. Daha sonra kontrol edilir ve tırlara doldurulup gönderilir böylece sevkiyat işlemi de tamamlanmış olur.
